İçeriğe Atla Menüye Atla

Sınai Mülkiyet Kanunu Kapsamında İşçi Buluşlarına İlişkin Yeni Düzenlemeler 09 Ekim 2017

22.12.2016 tarihinde onaylanan ve 10.01.2017 tarihli 29944 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (“SMK”) ile patent, marka, coğrafi işaret ve tasarımlara ilişkin düzenlemeler, daha önceki farklı Kanun Hükmünde Kararnameler yerine tek bir metinde toplanmıştır. Bu bağlamda SMK patent, marka, coğrafi işaret ve tasarımlara dair hükümleri revize etmiştir.

Türk Patent Enstitüsü’nü (“TPE”) Türk Patent ve Marka Kurumu’na dönüştüren SMK, Avrupa Birliği Hukuku ve Türkiye’nin imzaladığı diğer uluslararası sözleşmeler ve belgelerle uyumlu pek çok modern düzenlemeler getirmiştir.

551 sayılı “Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname” (“KHK”) uyarınca, işçi buluşları, bir işçinin bir işletme veya kamu idaresinde yükümlü olduğu faaliyeti gereği gerçekleştirdiği veya işletmenin veya kamu idaresinin büyük ölçüde deneyim ve çalışmalarına dayanan, işçinin iş ilişkisi sırasında yaptığı buluşlar hizmet buluşları veya bu kapsama girmeyen, işletmenin ilgili olduğu iş alanına girmekteyse veya işletme söz konusu buluşun ilgili olduğu alanda faaliyette bulunmak için ciddi hazırlıklar içinde olduğu buluşlar serbest buluşlar olarak sınıflandırılmakta idi. 

Buna ilişkin olarak; SMK’nın 113. maddesinde de işçi buluşlarının hizmet buluşları veya serbest buluşlar olarak sınıflandırılmış ve tanımları aynı şekilde korunmuştur.

Hizmet buluşları üzerinde işveren, işçinin içinde teknik problemi, çözümünü ve hizmet buluşunu nasıl gerçekleştirmiş olduğunu açıklamak zorunda olduğu yazılı bildirimi üzerine, uygun bir bedel karşılığında tam veya kısmi hak talep edebilir. Serbest buluş halinde de işçi gerçekten de serbest bir buluş olup olmadığını değerlendirmesine izin vermek üzere yine işverene bildirimde bulunmakla yükümlüdür.

Her ne kadar düzenlemelerin esas mantığı SMK kapsamında korunmuş olsa da SMK,  yukarıda bahsedilen uygun bedelin miktarının belirlenmesi, işverenin TPE’ye patent başvurusunda bulunma yükümlülüğü ve bunun sonuçları ile maddi haklara ilişkin miktar ve ödeme şekli bakımından uyuşmazlıkların çözümü için başvurulacak tahkim usulü ve kamu otoritelerinde hizmet buluşlarına ilişkin özel düzenlemeler ile ilgili pek çok yenilik getirmiştir. 

Yukarıdaki açıklamaların ışığında, şirketlerin mevcut iş sözleşmelerinde işçi buluşlarına dair SMK’ya aykırı veya işçi aleyhine hüküm bulunup bulunmadığının kontrol edilmesi şirketler açısından faydalı olacaktır, zira söz konusu hükümler geçersiz olacaktır. Bu bağlamda, işçi ve işveren arasında ileride ortaya çıkabilecek muhtemel uyuşmazlıkları önlemek amacıyla iş sözleşmelerinde değişiklik yapılması gerekebilir. Dolayısıyla şirketlerin, beklenmedik durumlarla karşılaşmamak adına, fikri mülkiyet alanında ve ilgili mevzuat hakkında kapsamlı uzmanlığa sahip profesyonellerden hukuki yardım alması oldukça önem teşkil etmektedir.