İşsizlik Sigortası İşveren Prim Teşvikinden Yararlanma Şartları Nelerdir? 4 Şubat 2019
Hatırlanacağı üzere, 04.04.2015 tarihinde 6645 sayılı İş ve Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 25. maddesi ile 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nda (“Kanun”) birtakım değişiklikler yapılmıştı. Bu kapsamda, Çok Tehlikeli Sınıfta Yer Alan Ve Ondan Fazla Çalışanı Bulunan İşyerlerinde İşsizlik Sigortası Primi İşveren Payı Teşvikinden Yararlanılmasına İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Tebliğ (“Tebliğ”) 31 Aralık 2018 tarihli ve 30642 sayılı Resmi Gazete’nin 4’üncü Mükerrer sayısında yayımlandı.
İş kazalarının önlemesine yönelik gerekli tedbirlerin alınması için işverenleri teşvik etmek üzere Kanun’a eklenen EK Madde 4 ile belli şartları taşıyan işyerleri için işsizlik sigortası işveren payı prim teşviki uygulanacağı düzenlenmişti. Usul ve esasları Tebliğ ile belirlenen işveren payı prim teşviki, Kanun’da öngörülen sürenin dolmasıyla 01.01.2019 tarihi itibariyle uygulanmaya başlandı.
Kanun ve Tebliğ hükümleri uyarınca işveren payı prim teşviki uygulamasından yararlanmak işverenlerin aşağıdaki şartları taşıması gerektiği düzenleme altına alındı:
- İşyerinin, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 9. maddesi kapsamında çok tehlikeli sınıfta yer alması,
- İşverenin Türkiye genelinde çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde her ay toplamda ondan fazla çalışanının bulunması,
- Söz konusu işyerinde son üç yıl içerisinde ölümlü veya sürekli iş göremezlikle sonuçlanan iş kazası meydana gelmemesi,
- İşyerinin iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi ya da Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş kurum ve kuruluşlar ile yapılmış bir sözleşmesinin bulunması.
Kanun ve Tebliğ hükümleri uyarınca, işsizlik sigortası primi işveren payı teşvikinden yararlanma süresi, işyerinin teşvikten yararlanmaya esas şartları sağladığı üç yıllık süreyi takip eden takvim yılından geçerli olmak üzere üç yıl olarak belirlenmiştir. Buna göre, söz konusu şartları taşıyan işverenler bakımından, işsizlik sigortası primi işveren payı, teşvikten yararlanmaya esas şartların sağlandığı üç yıllık süreyi takip eden takvim yılının başından itibaren üç yıl süreyle her ay/dönem için prime esas kazançlar üzerinden %2 yerine %1 olarak hesaplanarak tahsil edilecektir.
Teşvikten yararlanmaya devam etmek için, teşvikten yararlanılan üç yıllık süre boyunca da yukarıda sayılan şartların sağlanması gerekmektedir. Söz konusu üç yıllık sürede, ölümlü veya sürekli iş göremezlikle sonuçlanan iş kazasının meydana gelmesi hariç şartlardan birinin kaybedilmesi durumunda teşvikten yararlanmaya son verilecekse de, eksik ödenen işsizlik sigortası işveren payı primleri işverenlerden tahsil edilmeyecektir. Ancak, ölümlü veya sürekli iş göremezlikle sonuçlanan iş kazasının meydana geldiğinin tespit edilmesi halinde, teşvikten yararlanılan tüm aylara ilişkin eksik ödenen işsizlik sigortası işveren hissesi primlerinin gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte işverenden tahsil edileceğine dikkat çekmek gerekir. Ayrıca, Tebliğ, üç yıllık sürede ölüm veya iş göremezlik ile sonuçlanan bir iş kazasını bildirmemesi halinde işverenin 5 yıl süre ile teşvikten yararlanmasının yasaklanması ve yararlanılan prim teşvikinin gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte tahsil edilmesi gibi yaptırımlar da öngörmektedir.
Öte yandan, asıl işveren alt işveren ilişkisinin kurulduğu işyerlerinde alt işverenin asıl işverene bağlı işyerinde ölümlü veya sürekli iş göremezlik ile sonuçlanan iş kazası yaşanması halinde alt işverenin ve asıl işverenin teşvik uygulamasına son verilmektedir. Ancak, asıl işverenin işyerinde ölümlü veya sürekli iş göremezlik ile sonuçlanan iş kazaları alt işverenin teşvik uygulamasına son verilmesine neden olmamaktadır.
İşyerinin, teşvikten yararlanılacak takvim yılından önceki üç yıl süreyle aranılan tüm şartları sağlayıp sağlamadığı Sosyal Güvenlik Kurumu sistemi tarafından otomatik olarak kontrol edileceğinden işverenler tarafından bu hususta ayrıç bir başvuru yapmasına gerek bulunmamaktadır. Ancak, teşvikten yararlanılan üç yıllık sürede, teşvikten yararlanma şartlarından herhangi birinin kaybedilmesi durumunda, teşvikten tekrar yararlanılabilmesi için işverenin başvuruda bulunması gerekmektedir.
Sonuç olarak, Kanun’un yürürlük tarihi olan 04.04.2015 tarihinden itibaren üç yıllık sürenin dolmasıyla birlikte takip eden takvim yılı olan 01.01.2019 tarihi itibariyle işsizlik sigortası işveren payı prim teşviki uygulanmaya başlanmıştır. Her ne kadar, işverenlerin teşvik kapsamında yer alıp almadığı Sosyal Güvenlik Kurumu sistemi tarafından otomatik olarak tespit edilecekse de, işveren maliyetleri bakımından büyük avantaj sağlayacak işsizlik sigortası işveren payı prim teşvikinden yararlanmak için Kanun ve Tebliğ’in öngördüğü şartların sağlanıp sağlanmadığının her bir işveren tarafından mutlak suretle değerlendirilmesi gerekmektedir.
For English Version
