DÖVİZ GELİRİ OLMAYAN TÜRKİYE’DE YERLEŞİK KİŞİLERİN YURT DIŞINDAN KREDİ ALMASI 3 Mayıs 2021
Yurt dışından ve yurt içinden döviz kredisi kullanımlarına ilişkin düzenlemeler 2 Mayıs 2018 tarihli Sermaye Hareketleri Genelgesi (“Genelge”) kapsamında yer almaktadır. Genelge, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar ile 28.02.2008 tarihli ve 26801 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ’in 16 ncı maddesine dayanılarak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından hazırlanmıştır.
- Türkiye’de Yerleşik Kişiler Döviz Kredisi Kullanabilir mi?
Genelge’nin döviz kredisi kullanımının genel kurallarını düzenleyen 14. maddesi uyarınca Türkiye’de yerleşik gerçek kişiler yurt dışından ve yurt içinden döviz kredisi kullanamaz.
Bununla birlikte, döviz geliri olan Türkiye’de yerleşik kişilerden kredi kullanım tarihinde kredi bakiyesi 15 milyon ABD dolarının altında olanlar, kullanmak istedikleri kredi tutarı ile mevcut kredi bakiyesi toplamının son üç mali yılın döviz gelirleri toplamını aşmaması kaydıyla döviz kredisi kullanabilirler.
Döviz geliri olmayan Türkiye’de yerleşik kişilerin ise bazı istisnalar haricinde yurt dışından döviz kredisi kredi temin etmesi mümkün değildir. Bu istisnalar Genelge’nin 21. ve 40. maddelerinde düzenlenmiştir. Buna göre döviz geliri olmayan Türkiye’de yerleşik kişiler Genelge’nin 21. ve 40. maddelerinde yer alan istisnalar dışında döviz kredisi kullanamaz.
- Döviz Geliri Olma Şartı Aranmayan Krediler Nelerdir?
Genelge’nin 21. ve 40. maddeleri uyarınca döviz geliri olmayan Türkiye’de yerleşik kişiler, ancak, aşağıda sayılan hallerde döviz geliri olması şartı aranmadan yurt dışından döviz kredisi temin edebilecektir:
a) Kamu kurum ve kuruluşları, bankalar ile Türkiye’de yerleşik fınansal kiralama şirketleri, faktoring şirketleri ve finansman şirketlerinin kullanacakları döviz kredileri.
b) Kullanım tarihinde kredi bakiyesi 15 milyon USD veya üzerinde olan Türkiye’de yerleşik kişilerce kullanılacak döviz kredileri.
c) Yatırım teşvik belgesi kapsamında kredi almaları öngörülen Türkiye’de yerleşik kişiler tarafından kullanılacak döviz kredileri ile Mal ve Hizmetlere Uygulanacak Katma Değer Vergisi Oranlarının Tespitine İlişkin Kararın eki (I) sayılı listenin 17 nci sırasında sayılan gümrük tarife istatistik pozisyonlarında yer alan makine ve cihazların (kullanılmış olanları ile aksam, parça, aksesuar ve teferruatları hariç) finansmanı için kullanılacak döviz kredileri.
ç) Uluslararası ilana çıkılan yurt içi ihalelere ilişkin faaliyetlerle ilgili olarak ihaleyi kazanan Türkiye’de yerleşik kişilerin veya Savunma Sanayii Müsteşarlığınca onaylanan savunma sanayii projelerini üstlenen Türkiye’de yerleşik kişilerin kullanacakları döviz kredileri.
d) Kamu özel işbirliği modeli kapsamında gerçekleştirilecek projeleri yürütmekle görevli olan Türkiye’de yerleşik kişilerin kullanacakları döviz kredileri.
e) İhracat, transit ticaret, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlere ilişkin bağlantılarını ve muhtemel döviz gelirlerini tevsik etmek kaydıyla, son üç malî yılda döviz geliri olmayan Türkiye’de yerleşik kişilerin tevsik ettikleri muhtemel döviz gelirleri toplamını aşmayacak şekilde kullanacakları döviz kredileri.
f) Bakanlıkça belirlenecek esaslar dâhilinde Türkiye’de yerleşik kişilerin kullanacakları döviz kredileri:
f-1) 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun çerçevesinde, devletin alım garantisi kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarına ilişkin yatırımların finansmanında kullanılmak üzere Türkiye’de yerleşik kişilerin kullanacakları döviz kredileri.
f-2) 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamındaki ihaleler ile bedeli döviz olarak belirlenen kamu ihalelerini kazanan Türkiye’de yerleşik kişilerin kullanacakları döviz kredileri.
f-3) Yeni bir şirket payı alımı amacıyla kurulan ve bu amacı gerçekleştirmek haricinde herhangi bir faaliyeti olmayan Türkiye’de yerleşik kişilerin (özel amaçlı şirketler) kullanacakları döviz kredileri.
f-4) Dışarıda yerleşik yabancı sermayeli şirketlerin sermayesinin tamamına sahip olduğu Türkiye’de yerleşik grup şirketlerinin dışarıda yerleşik yabancı sermayeli grup şirketlerinden kullanacakları döviz kredileri.
f-5) Kamu özel işbirliği modeli kapsamında gerçekleştirilecek projeleri yürütmekle görevli olan Türkiye’de yerleşik kişilerin ortağı olan Türkiye’de yerleşik tüzel kişilerce, söz konusu projeyi yürütmekle görevli Türkiye’de yerleşik kişinin sermayesine eklenmek kaydıyla kullanılacak döviz kredileri.
f-6) Kamu özel işbirliği modeli kapsamında gerçekleştirilecek projeleri yürütmekle görevli olan Türkiye’de yerleşik kişilerin ortağı olan Türkiye’de yerleşik tüzel kişilerce, söz konusu proje kapsamında kullanılmak kaydıyla kullanılacak döviz kredileri.
- Yatırım Teşvik Belgesi Kapsamında Döviz Kredisi Kullanımının Şartları Nelerdir?
Yatırım teşvik belgesi (“YTB”) kapsamında kredi almaları öngörülen Türkiye’de yerleşik kişiler tarafından hem yurt içinden hem yurt dışından (döviz geliri aranmadan) döviz kredisi kullanılabilir. Genelge’nin 21.maddesinin 3.fıkrası uyarınca; YTB kapsamındaki döviz kredisi kullanımları Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar ile Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın Uygulanmasına İlişkin Tebliğ ile belirlenen esaslara uygun olarak yapılır.
Bu kapsamda en çok YTB’de belirtilen yabancı kaynak tutarı kadar döviz kredisi kullanılabilmektedir. YTB’de özkaynak tutarının yer alması halinde ise toplam yatırım tutarından özkaynak tutarı düşülerek hesaplanacak tutar kadar döviz kredisi kullanılabilir.
YTB'de kredi tutarının Türk lirası olarak gösterilmesi nedeniyle döviz kredilerinin Türk lirası karşılığının hesaplanmasında bankalar tarafından, bu kredilerin kullanım tarihindeki Merkez Bankası döviz satış kurları esas alınır.
