ABONELİK SÖZLEŞMELERİNİN SONA ERDİRİLMESİ VE SONUÇLARI 16 Haziran 2021

1. Genel Olarak Abonelik Sözleşmeleri

Abonelik sözleşmeleri, tüketicinin belirli bir hizmeti ya da malı sözleşmede belirlenecek şekilde sürekli veya düzenli olarak almasını sağlayan bir sözleşmedir. Günümüzde abonelik sözleşmeleri büyük çoğunlukla internet, telefon, gazete aboneliklerinde kendini göstermektedir. Abonelik sözleşmeleri Türk hukuk mevzuatında esas itibariyle Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği kapsamında incelenmektedir. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun da yukarıdaki açıklamayla paralel olarak bir tanımlama yoluna gitmektedir. Kanun lafzına göre abonelik sözleşmeleri, “tüketicinin, belirli bir mal veya hizmeti sürekli veya düzenli aralıklarla edinmesini sağlayan sözleşmelerdir”.

Tüketicinin Kanunu uyarınca abonelik sözleşmeleri yazılı veya mesafeli sözleşme olarak kurulabilir. Her nasıl kurulursa kurulsun sözleşmenin bir nüshası kâğıt üzerinde ya da kalıcı veri saklayıcısı ile tüketiciye verilmesi zorunludur. Abonelik sözleşmelerinin tüketiciler tarafından feshedilmesi, Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği’nin 6. maddesinde belirtilen zorunlu unsurların eksikliği halinde mümkün olabilecektir. Buna göre; Tüketici ile satıcı veya sağlayıcının isim, unvan, açık adres, telefon ve varsa MERSİS numarası ile diğer iletişim bilgileri, sözleşmenin konusu ve varsa süresi, sözleşmenin düzenlendiği tarih, malın ilk teslim tarihi veya hizmetin ifasına başlama tarihi, mal veya hizmetin tüm vergiler dâhil toplam fiyatı, sözleşme konusu mal veya hizmet bedelinin bir tarife üzerinden hesaplanması durumunda; tüketici tarafından seçilen tarifenin adı, içeriği ve sözleşmenin düzenlendiği tarihteki birim tüketim bedeli ile tüketim dönemi, sözleşmenin feshi ve sonuçlarına ilişkin bilgi, sözleşmeden doğan yükümlülüklerin ifası kapsamında kullanılması söz konusu olan cihazlarla ilgili hüküm ve sonuçlar bulunmalıdır. Bunların dışında sair zorunlu unsurlar yönetmeliğin 6. maddesinde belirtilmiştir. Bu zorunlu unsurların eksikliği kendiliğinden sözleşmenin geçersizliğine yol açmayacaktır. Satıcı veya hizmet sağlayıcısı tarafından eksik unsurlar tamamlanmazsa bu durumda tüketicinin sözleşmeyi feshetmesi söz konusu olacaktır.

Yönetmeliğin 5. Maddesinde sözleşmenin şekil şartlarına yer verilmiştir. Şekil şartlarına aykırılık sözleşmenin tamamen geçersizliğine neden olmamakla birlikte Tüketici Kanunu’nda belirlenen haksız şartlar kapsamında, tüketicinin aleyhine olan ve bahsedilen şartları sağlamayan sözleşme maddeleri geçersiz sayılacaktır. Bununla alakalı olarak hizmet sağlayıcısı sözleşmenin geçersiz sayılan maddelerden ötürü geri kalan maddelerinin de kabul edilmeyeceğine yönelik iddiaları hukuken mümkün olmayacaktır.

Abonelik sözleşmelerinin kendiliğinden uzamasını öngören hükümlerin sözleşmede bulunması yasaktır. Abonelik sözleşmesi ancak tüketicinin onayı yahut talebi halinde mümkün olabilecektir. Sözleşmenin kendiliğinden uzatılması durumunda hizmet sağlayıcısının sözleşme konusu hizmet ya da mala ilişkin bedel talep etmesi mümkün olmayacaktır.

2. Abonelik Sözleşmelerinin Sona erdirilmesi

Abonelik sözleşmesinin sona erdirilmesi noktasında önem arz eden husus sözleşmenin belirli yahut belirsiz süreli olmasıdır. Başka bir önemli husus ise satıcı veya hizmet sağlayıcısının sözleşmenin sona erdirilmesi için sözleşmenin kurulmasından daha zor bir usul belirleyemeyecek olmasıdır. Buna göre satıcı veya hizmet sağlayıcısı aynı zamanda sözleşmenin sona erdirilmesi ihtimaline karşılık gerekli önlemlerin alınmasından, sistemlerin kurulmasından ve işler halde tutulmasından sorumludur.

1. Belirli Süreli Abonelik Sözleşmelerinin Sona Erdirilmesi

Taahhütlü abonelik sözleşmeleri bu kapsamda değerlendirilebilir. Tüketicinin sözleşmede belirlenen bir süre boyunca abone kalma taahhüdü, belirli süreli abonelik sözleşmeleri kapsamında değerlendirilir.

Sözleşme bir yıl veya daha uzun süreli bir abonelik öngörmekte ise tüketici istediği zaman hiçbir gerekçe gösterme zorunluluğu olmaksızın ve hiçbir cezai şarta tabi olmaksızın sözleşmeyi fesih hakkını kullanabilecektir. Fakat sözleşme bir yıldan daha kısa süreli bir sözleşme ise tüketici ancak hizmet sağlayıcısı yahut satıcının sözleşme koşullarında değişiklik yapması ya da tüketicinin hizmetten faydalanmasına engel oluşturan bir durumun varlığında tüketicinin sözleşmeyi fesih hakkı mümkün olabilecektir.

Taahhütlü aboneliklerde tüketicinin feshetmek istediği hallerde karşılaşacağı tazminat ile ilgili olarak bazı düzenlemeler mevcuttur. Buna göre; tüketiciden en fazla talep edilebilecek bedel, sözleşmenin taahhütlü olması nedeniyle taahhütsüz abonelik fiyatından yapılan indirimin, cihaz bedeli ve ödenmemiş faturaların toplam bedeline eşit olmak zorundadır. Bunun yanında, taahhüt süresi içerisinde henüz ödenmemiş toplam bedelin yukarıda belirtilen bedelden düşük olması durumunda tüketici lehine daha düşük olan bedelin ödenmesi söz konusudur. Tüketicinin taşınması ve yeni adresinde söz konusu hizmetin sağlanamaması veya malın gerekli standartlara uygun olarak sunulamaması halinde tüketici bedelsiz olarak fesih hakkına haizdir.

Fesih talebinin yerine getirilmesiyle ilgili olarak yönetmelikte farklı süreler ön görülmüştür. Yönetmeliğin 24. Maddesi uyarınca; “Tüketicinin fesih talebinin yerine getirilme süresi günlük süreli yayınlarda on beş gün; haftalık süreli yayınlarda bir ay; aylık süreli yayınlarda ise üç aydır. Daha uzun süreli yayınlarda ise, bildirimden sonraki ilk yayını müteakiben fesih bildirimi hüküm ifade eder”.

2. Belirsiz Süreli Abonelik Sözleşmelerinin Sona Erdirilmesi

Tüketici, belirsiz süreli abonelik sözleşmelerini hiçbir cezai şart ya da gerekçeye bağlı kalmaksızın feshetme hakkına haizdir. Fesih bildiriminin kâğıt üzerinden ya da kalıcı veri sağlayıcısı üzerinden yapılması ve bildirimin hizmet sağlayıcısı veya satıcıya yöneltilmesi gereklidir. Yönetmelik hükümleri uyarınca satıcı veya hizmet sağlayıcı tüketici için gerekli kaydı tutulan telefon sistemi kurması zorunlu tutulmuştur. Bu kaydı tutulan telefonlar ile tüketici fesih bildirimini yapabilecektir.

Satıcı veya hizmet sağlayıcısı fesih bildiriminden haberdar oldukları tarihten itibaren 7 gün içinde feshe bağlı yükümlülüklerini yerine getirmek ve tüketicinin başlatmış olduğu fesih işlemlerini yapmak zorundadır. Tüketicinin fesih bildiriminden sonra satıcı veya hizmet sağlayıcının talebi yerine getirememesi halinde tüketicinin sözleşme konusu hizmetten veya maldan yararlanması durumunda hizmet sağlayıcısı veya satıcı herhangi bir bedel talep etme hakkına haiz olmayacaktır.

Son olarak Elektronik Haberleşme Yönetmeliği uyarınca hizmet sağlayıcıları fesih talebi almaları halinde tüketiciye yirmi dört saat içinde bildirimde bulunmak durumundadır. Yirmi dört saatin dolmasının ardından hizmeti yavaşlatmak veya durdurmak yükümlülükleri vardır.