Olağanüstü Hal Durumunda İşçi İşten Çıkarılabilecek Mi? 22 Ağustos 2016
TBMM’nin 20.07.2016 tarihinde aldığı, 1116 sayılı karar ile 21.07.2016 tarihinden itibaren 90 gün süreyle olağanüstü hal(“OHAL”) ilan edilmiştir. 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu ile Anayasa'nın 120. maddesine göre alınan olağanüstü hal kararının uygulaması düzenlenmiştir. 2935 sayılı Kanun’un 11.maddesinde;
"Bu Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince olağanüstü hal ilanında; genel güvenlik, asayiş ve kamu düzenini korumak, şiddet olaylarının yaygınlaşmasını önlemek amacıyla 9 uncu maddede öngörülen tedbirlere ek olarak aşağıdaki tedbirler de alınabilir:
n) İşçinin isteği, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller, sağlık sebepleri, normal emeklilik ve belirli süresinin bitişi nedeniyle hizmet akdinin sona ermesi veya feshi dışında kalan hallerde işçi çıkartmalarını işverenin de durumunu dikkate alarak üç aylık bir süreyi aşmamak kaydıyla izne bağlamak veya ertelemek,”
ifadesi yer almaktadır. Bu hükme göre; OHAL döneminde yasal olarak işçi işten ancak ve ancak aşağıdaki durumlarda çıkarılabilecektir:
- İşçinin isteği: İşçinin, işveren ile arasındaki iş sözleşmesini feshetmesi yani istifası durumunda işçi işten çıkarılabilecektir.
- Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller, sağlık sebepleri: 2935 sayılı kanunda OHAL durumda işten çıkarmak için uygun koşul olarak belirtilmesine rağmen; ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hallerin ve sağlık sebeplerinin neler olduğu bu kanunda düzenlenmemiştir. Bu nedenle; ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hallerin ve sağlık sebeplerinin ne olduğunun 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 25. Maddesine bakılarak bu kapsamda değerlendirilmesi gerekir. İş Kanunu’nun 25. Maddesine göre;
“Madde 25 - Süresi belirli olsun veya olmasın işveren, aşağıda yazılı hallerde iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir:
I- Sağlık sebepleri:
a) İşçinin kendi kastından veya derli toplu olmayan yaşayışından yahut içkiye düşkünlüğünden doğacak bir hastalığa yakalanması veya engelli hâle gelmesi durumunda, bu sebeple doğacak devamsızlığın ardı ardına üç iş günü veya bir ayda beş iş gününden fazla sürmesi.
b) İşçinin tutulduğu hastalığın tedavi edilemeyecek nitelikte olduğu ve işyerinde çalışmasında sakınca bulunduğunun
Sağlık Kurulunca saptanması durumunda,
(a) alt bendinde sayılan sebepler dışında işçinin hastalık, kaza, doğum ve gebelik gibi hallerde işveren için iş sözleşmesini bildirimsiz fesih hakkı; belirtilen hallerin işçinin işyerindeki çalışma süresine göre 17nci maddedeki bildirim sürelerini altı hafta aşmasından sonra doğar. Doğum ve gebelik hallerinde bu süre 74 üncü maddedeki sürenin bitiminde başlar. Ancak işçinin iş sözleşmesinin askıda kalması nedeniyle işine gidemediği süreler için ücret işlemez.
II- Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri:
a) İş sözleşmesi yapıldığı sırada bu sözleşmenin esaslı noktalarından biri için gerekli vasıflar veya şartlar kendisinde bulunmadığı halde bunların kendisinde bulunduğunu ileri sürerek, yahut gerçeğe uygun olmayan bilgiler veya sözler söyleyerek işçinin işvereni yanıltması.
b) İşçinin, işveren yahut bunların aile üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak sözler sarfetmesi veya davranışlarda bulunması, yahut işveren hakkında şeref ve haysiyet kırıcı asılsız ihbar ve isnadlarda bulunması.
c) İşçinin işverenin başka bir işçisine cinsel tacizde bulunması.
d) İşçinin işverene yahut onun ailesi üyelerinden birine yahut işverenin başka işçisine sataşması, işyerine sarhoş yahut uyuşturucu madde almış olarak gelmesi ya da işyerinde bu maddeleri kullanması.
e) İşçinin, işverenin güvenini kötüye kullanmak, hırsızlık yapmak, işverenin meslek sırlarını ortaya atmak gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarda bulunması.
f) İşçinin, işyerinde, yedi günden fazla hapisle cezalandırılan ve cezası ertelenmeyen bir suç işlemesi.”
Halleri ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve sağlık sebepleri olarak kabul edilmiştir.
- Normal emeklilik, belirli süreli iş akdinin sona ermesi veya feshi: Kanun gereği emeklilik koşullarını gerçekleştirmiş ve emekliliğe hak kazanmış kişiler OHAL durumunda emeklilik hakkını kullanarak işten ayrılmak istemesi durumunda işçi işten çıkarılabilir. Bununla beraber malulen emeklilik de OHAL durumunda gerçekleştirilebilir.
İşveren ile işçi arasındaki iş akdi altı ay veya bir yıl gibi belirli sürelere bağlanmışsa bu durumda iş akdinin süresinin sona ermesi veya feshedilmesi durumunda OHAL olsa bile işçi işten çıkarılabilir. Mevsimlik işlerde çalışanlar ya da proje bazlı işe alınan personeller bu kapsamda kabul edilir.
Yukarıda belirtilen; 2935 sayılı kanunun 11. Maddesinde sayılan haller haricindeki bir sebeple işçi çıkarmak isteyen işveren bu çıkarma sürecini 3 ay ertelemek durumunda kalacağını belirtmek gerekir.
Olağanüstü hal kanununda yer alan bu sınırlama, ancak yetkili makamlarca alınan yazılı bir tedbir kararı ile mümkün olabilecektir. Yani kanundaki bu maddenin varlığı, tek başına izin ya da erteleme için yeterli değildir. Olağanüstü hal ilan edilmişse bile, işverenlerin şu an için mevcut düzen ile devam etmeleri gerekmektedir. Ancak, bu konudaki bir izne bağlama ya da erteleme resmi olarak yayımlandığında, yukarıdaki hükümler geçerli hale gelecektir.
TBMM’nin 20.07.2016 tarihinde aldığı, 1116 sayılı karar ile alınan OHAL kapsamında alınan tedbirlere ilişkin kanun hükmünde kararnamenin hükümlerini dikkate aldığımızda, 2935 Sayılı Olağanüstü Hal Kanunu’nun 11. Maddesinin (n) fıkrası kapsamında bir hüküm yer almamaktadır.
