Birinci Temettünün Dağıtılmaması Durumunda Genel Kurul Kararının Butlanı Söz Konusu Olur Mu? 12 Ekim 2016
I. Kar Payı Nedir? Hangi Koşullarda Dağıtılır?
Kar payı, anonim ortaklıklarda pay sahibinin mal varlıksal haklarındandır. Kar payının dağıtılması kararı şirket genel kurulunca verilir. Ancak genel kurulun bu kararı verebilmesi için öncelikle birtakım şartların sağlanmış olması gerekmektedir. Nitekim net dönem karının tamamı kar payı olarak dağıtılamaz[1]. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (“TTK”) uyarınca, yıllık bilançoya göre kar sağlamış bir şirketin genel kurul kararınca kar payı dağıtımına karar verebilmesi için öncelikle aşağıda açıklanacak olan şartların gerçekleşmiş olması gerekmektedir.
TTK’nın 523. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, kanuni ve esas sözleşmede öngörülen isteğe bağlı yedek akçeler ayrılmadıkça pay sahiplerine dağıtılacak kar payı belirlenemez.
Buna göre, TTK’nın 519. maddesinin 1. fıkrasına göre de, yıllık karın yüzde beşi, ödenmiş sermayenin yüzde yirmisine ulaşıncaya kadar genel kanuni yedek akçeye ayrılır. Bir başka deyişle, ilgili düzenlemede bahsedilen sınıra ulaşıncaya kadar yedek akçe ayrılarak net dönem karından düşülmedikçe kar payı dağıtımı yapılamayacaktır.
TTK’nın 519. maddesinin 2. fıkrasının c bendinde “Birinci fıkradaki sınıra ulaşıldıktan sonra da; ………. Pay sahiplerine yüzde beş oranında kâr payı ödendikten sonra, …………” düzenlemesi yer almaktadır. Bu düzenlemeye göre, bahsedilen kalemlerin net kardan düşülmesinden sonra pay sahiplerine yüzde beş oranında kar payının birinci temettü olarak dağıtılmasının kanun koyucu tarafından zorunlu tutulmuştur.
II. Kazanılmış Hak Olan Kar Payı Nedir?
Her ticaret ortaklığı gibi anonim ortaklıkların da nihai ve yasaklanmamış amacı, kar elde etmek ve bu karı dağıtmaktır[2]. Nitekim, bu yönde verilmiş olan Yargıtay kararları da mevcuttur. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 21.12.2016 tarihli ve E. 2005/10060 K. 2006/13738 sayılı kararında, bütün ticaret ortaklıklarının ve dolayısıyla anonim ortaklıklarının da amacının elde ettiği karın ortaklarına dağıtılması olduğunu belirtmiştir. Yargıtay’a göre, pay sahiplerinin yeterli oranda kar payları üzerinde müktesep hakkı bulunmaktadır ve ortaklığın bütün organları da bu nihai amaca uygun kararlar almakla yükümlüdür. Dolayısıyla, Yargıtay da şirketin birinci temettünün dağıtılmasının zorunlu olduğu yönünde kararlar vermektedir.
Birinci temettünün dağıtımından sonra kalan para şirket tarafından ikinci temettü olarak dağıtılabileceği gibi, şirket dilerse bu parayı kasasına yedek akçe olarak da koyabilecektir.
III. Genel Kurul Kararında Kar Dağıtımına Karar Verilmesinin Hüküm ve Sonuçları
Genel kurul kararında herhangi bir kar dağıtımına karar verilmemesinin hüküm ve sonuçları yine TTK’da düzenlenmiştir.
Eski TTK’da genel kurul kararlarının butlanına ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmemişti. Bu nedenle genel kurul kararlarının iptali söz konusu olmaktaydı. 6102 sayılı TTK’nın 447. maddesi ise genel kurul kararlarının butlanını düzenlemektedir. Bu maddeye göre;
“Genel kurulun, özellikle;
a) Paysahibinin genel kurula katılma, asgari oy, dava ve kanundan kaynaklanan vazgeçilemez nitelikteki haklarını sınırlandıran veya ortadan kaldıran,
b) Paysahibinin bilgi alma, inceleme ve denetleme haklarını, kanunen izin verilen ölçü dışında sınırlandıran,
c) Anonim şirketin temel yapısını bozan veya sermayenin korunması hükümlerine aykırı olan,
kararları batıldır.”
Paysahiplerine kar payı dağıtılması anonim şirketin amacından doğan vazgeçilemez bir haktır[3]. Bunun yanında, Kanunun gerekçesinde, paysahiplerinin haklarına aykırı olarak verilmiş kararların anonim şirketin temel yapısını bozucu nitelikte olacağı belirtilmiştir.
Bu açıklamalar ışığında, genel kurulun hiç kar payı dağıtımı yapılmayacağına ilişkin bir kararı TTK’nın 447. maddesi kapsamında olacak ve dolayısıyla butlan sonucunu doğuracaktır.
[1] Prof. Dr. Hasan Pulaşlı, Şirketler Hukuku Genel Esaslar Güncellenmiş ve Genişletilmiş 4. Baskı, Adalet Yayınevi Ankara - 2016, s. 580
[2] Prof. Dr. Reha Poroy, Prof. Dr. Ünal Tekinalp ve Prof. Dr. Ersin Çamoğlu, Ortaklıklar Hukuku I, Vedat Kitapçılık İstanbul – 2014, s. 624
[3] Prof. Dr. Hasan Pulaşlı, a.g.e. , s. 579
For English Version
