Savunma Sanayii Alanında Offset Yükümlülükleri 24 Mayıs 2017

1. Offset Yükümlülüğü Nedir?

Savunma alanında ihtiyaç duyulan ürün ve hizmetlerin tedariki çerçevesinde; ülke sanayi ve hizmet sektörlerinin üretim, olanak ve yeteneklerinin ve/veya uluslararası alandaki pazar paylarının/rekabet gücünün artırılması ve ödemeler dengesinde oluşacak olumsuz etkinin azaltılması için gerçekleştirilecek işlemler offset olarak adlandırılır[1].

Offset yükümlülükleri, özellikle savunma ve havacılık gibi ileri teknoloji gerektiren projelerde, ilgili proje nedeniyle ortaya çıkan ödemeler dengesindeki olumsuzlukların kısmen veya tamamen giderilmesi amacıyla ihracat ve diğer döviz kazandırıcı işlemler olarak karşımıza çıkmaktadır[2].

Basit bir anlatımla, uluslararası ihaleler neticesinde yüklenici yabancı firmanın, yerine getirmeyi taahhüt ettiği yükümlülüklerdir. Doğrudan ve dolaylı olmak üzere iki çeşit offset türü bulunmaktadır.

2. Offset Yükümlülüklerinin Amacı Nedir?

Offset yükümlülükleriyle, yüklenici yabancı firmaya ihale kapsamında üstlendiği projeyi yerine getirirken yerli firmaların desteğini alma yükümlülüğü getirilerek, yerli firmaların da özellikle ilgili alanda kendilerini geliştirmesini sağlamak amaçlanmaktadır.

Projeler kapsamında, yerli sanayi firmalarının imkân ve kabiliyetlerinin kullanılması, ihracat yoluyla uluslararası rekabet güçlerinin artırılması ve teknolojik işbirliği, yatırım ve Ar-Ge imkânları sağlanması amacıyla gerçekleştirilen faaliyetler “Sanayi Katılımı ve Offset” olarak adlandırılmaktadır[3].

Bunun yanında offset yükümlülükleriyle getirilmek istenen en önemli amaçlardan biri de ülkeden çıkacak döviz miktarını olabildiğince aza indirgemektir.

3. Türkiye’de Offset Yükümlülükleri Ne Zamandan İtibaren Kullanılmaya Başlanmıştır? Offsete İlişkin Hangi Düzenlemeler Getirilmiştir?

Türkiye’de offset yükümlülüklerine ilişkin herhangi bir kanun mevcut değildir. Savunma Sanayi Müsteşarlığı (“SSM”) tarafından 2003 ve 2007 tarihlerinde offset uygulamalarına ilişkin yönergeler yayımlanmıştır. Hâlihazırda Savunma Sanayii Müsteşarlığının 2011 yılında çıkarmış olduğu Sanayi Katılımı/Offset (“SK/O”) Rehberi bulunmaktadır. SK/O Rehberi m. 2.1 uyarınca, bu Rehber’de yer alan esaslar SSM tarafından yürütülen Projelerdeki SK/O faaliyetleri ile, SSM’ye tevdi edilen SK/O faaliyetlerini kapsamaktadır. SK/O Rehberi’nin kapsamında savunma, anayurt güvenliği, havacılık ve uzay alanları bulunmaktadır.

4. Offset Yükümlülüklerinin Yerine Getirilmemesinin Sonuçları Nelerdir?

Offset yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi, Yüklenici açısından ağır sonuçlara neden olmaktadır. SK/O Rehberi madde 11.3 uyarınca; “Yüklenici yerine getirilmeyen SK/O miktarının % 6 (yüzde altı)’sı oranında meblağı cezai şart olarak SSM’nin yazılı talep tarihinden itibaren 30 (otuz) gün içerisinde SSM hesabına ödeyecektir. Oluşan cezanın SSM’nin yazılı talep tarihinden itibaren 30 (otuz) gün içerisinde ödenmemesi durumunda; SSM söz konusu cezayı Yüklenici’ye Tedarik Sözleşmesi ve/veya diğer sözleşmeler kapsamında varsa yapılacak ödemelerden mahsup edecek ve/veya Yüklenici’nin SK/O Teminat Mektubu/ Mektuplarını nakde çevirerek tahsil edecektir.”

Söz konusu madde kapsamında düzenlenen cezai şart yaptırımına ek olarak, Yüklenici’nin SK/O yükümlülüğü ortadan kalkmayacak, cezai şarta rağmen yükümlülük devam edecektir. Bu nedenle offset yükümlülükleri büyük önem arz etmektedir ve yerine getirilmesi Yüklenici’nin ağır yaptırımlarla karşı karşıya kalmaması açısından önem taşımaktadır.

[1]http://docplayer.biz.tr/7121567-Savunma-sanayii-mustesarliginin-ssm-tedarik-faaliyetleri-ve-hukuki-cerceve.html

[2] http://www.kto.org.tr/d/file/offset-uygulamalari.pdf

[3]http://docplayer.biz.tr/7121567-Savunma-sanayii-mustesarliginin-ssm-tedarik-faaliyetleri-ve-hukuki-cerceve.html

For English Version

http://www.kasaroglu.av.tr/en/31080/Offset-Liabilities-in-Defense-Industry