SOSYAL AĞ SAĞLAYICI KAVRAMI VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ 14 Ekim 2020

İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun (“Kanun”) kapsamında; içerik sağlayıcı, yer sağlayıcı, erişim sağlayıcı ve toplu kullanım sağlayıcıların yükümlülük ve sorumlulukları ile internet ortamında işlenen belirli suçlarla içerik, yer ve erişim sağlayıcıları üzerinden mücadeleye ilişkin esas ve usuller hüküm altına alınmıştır. Kanun kapsamında 31.07.2020 tarihinde yapılan değişiklik ile sosyal ağ sağlayıcıları kavramı getirilmiş ve bu sosyal ağ sağlayıcılarına birtakım yükümlülük ve yaptırımlar öngörülmüştür. Değişiklik getiren hükümlerin 01.10.2020 tarihinde yürürlüğe girmesinin ardından Kanun’da tanımlanan sosyal ağ sağlayıcıları tarafından bu yükümlülüklerin yerine getirilmesi ve yerine getirilmeyen yükümlülükler sonucunda ise idari para cezası ve erişim kısıtlaması gibi çeşitli yaptırımların uygulanması söz konusu olacaktır.

1. SOSYAL AĞ SAĞLAYICI KİMDİR?

Sosyal ağ sağlayıcı kavramının tanımı Kanun’un 2.maddesine eklenmiştir. Tanıma göre sosyal ağ sağlayıcı; sosyal etkileşim amacıyla kullanıcıların internet ortamında metin, görüntü, ses, konum gibi içerikleri oluşturmalarına, görüntülemelerine veya paylaşmalarına imkân sağlayan gerçek veya tüzel kişileri ifade etmektedir. Bu kapsamda Facebook, Instagram, Twitter gibi platformlar sosyal ağ sağlayıcı olarak kabul edilmektedir.

2. SOSYAL AĞ SAĞLAYICILARININ YÜKÜMLÜLÜKLERİ

1. Temsilci Atama

Kanun’a göre sosyal ağ sağlayıcılarının yurt dışı kaynaklı platformlar olması halinde Türkiye’de temsilci bulundurma yükümlülükleri bulunmaktadır. Söz konusu temsilcilik, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (“BTK”), Erişim Sağlayıcıları Birliği (“ESB”), adli veya idari makamlarca gönderilecek tebligat, bildirim veya taleplerin gereğinin yerine getirilmesi ve kişiler tarafından Kanun kapsamında yapılacak başvuruların cevaplandırılması ve Kanun kapsamındaki diğer yükümlülüklerin yerine getirilmesini temin için yetkili en az bir kişinin seçilmesi ile gerçekleştirilecektir. Söz konusu temsilci, gerçek kişi olabileceği gibi tüzel bir kişi de olabilecektir, ancak gerçek kişi olması halinde Türk vatandaşı olması gerekmektedir.

2. İçerik Kaldırma Taleplerine Cevap

Sosyal ağ sağlayıcıları, kişilik haklarını ve özel hayatın gizliliğini ihlal eden içerikler bakımından kişilerden gelen içerik kaldırma taleplerini değerlendirilerek azami 48 saat içinde cevaplanmakla yükümlüdür. Söz konusu cevabın olumsuz olması halinde cevabın gerekçesinin sunulmuş olması gerekmektedir. Bu yükümlülüğün uygulaması hükmün yürürlük tarihinden (01.10.2020) itibaren 3 ay içinde başlayacaktır. Buna göre son tarih 01.01.2021’dir ve bu tarihten itibaren kişilerin içerik kaldırma talepleri sosyal ağ sağlayıcıları tarafından cevaplanmak zorundadır.

3. Rapor Düzenleme Yükümlülüğü

Türkiye’den günlük erişimi bir milyondan fazla olan yurt içi veya yurt dışı kaynaklı sosyal ağ sağlayıcı, kendisine bildirilen içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararlarının uygulanmasına ve içerik kaldırma talepli başvurulara ilişkin istatistiksel ve kategorik bilgileri içeren Türkçe hazırlanmış raporları, altı aylık dönemlerle BTK’ya bildirmekle yükümlüdür. Ayrıca söz konusu rapor, kişisel verilerden arındırılmak suretiyle sosyal ağ sağlayıcının kendi internet sitesinde yayınlanacaktır.

4. Mahkeme Kararıyla Kaldırılan İçeriklere İlişkin Uygulama

Hukuka aykırılığı hâkim veya mahkeme kararı ile tespit edilen içeriğin sosyal ağ sağlayıcıya bildirilmesi durumunda, bildirime rağmen 24 saat içinde içeriği çıkarmayan veya erişimi engellemeyen sosyal ağ sağlayıcı, doğan zararların tazmin edilmesinden sorumludur. Söz konusu hukuki sorumluluğun işletilmesi için içerik sağlayıcının sorumluluğuna gidilmesi veya içerik sağlayıcıya dava açılması şartı bulunmamaktadır.

3. SÖZ KONUSU YÜKÜMLÜLÜKLERE AYKIRILIK HALİNDE UYGULANACAK YAPTIRIMLAR

Kanun kapsamında, sosyal ağ sağlayıcılar tarafından bahsi geçen yükümlülüklere aykırı hareket edilmesi halinde çeşitli yaptırımların uygulanması öngörülmektedir.

1. Temsilci Atanmaması Halinde Uygulanacak Yaptırımlar

Temsilci belirleme ve bildirme yükümlülüğünü yerine getirmeyen sosyal ağ sağlayıcıya BTK tarafından bildirimde bulunulur. Sosyal ağ sağlayıcının BTK’nın bildirimini takiben 30 gün içinde yükümlülüğünü yerine getirmemesi halinde sosyal ağ sağlayıcıya kademeli olarak idari para cezası hükmedilecek ve ardından erişim kısıtlaması yaptırımları uygulanacaktır. Buna göre;

• On milyon Türk lirası idari para cezası verilir.
• Verilen idari para cezasının tebliğinden itibaren otuz gün içinde bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi hâlinde otuz milyon Türk lirası daha idari para cezası verilir.
• İkinci kez verilen idari para cezasının tebliğinden itibaren otuz gün içinde bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi hâlinde, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanı (“Başkan”) tarafından Türkiye’de mukim vergi mükellefi olan gerçek ve tüzel kişilerin ilgili sosyal ağ sağlayıcısına yeni reklam vermesi yasaklanır, bu kapsamda yeni sözleşme kurulamaz ve buna ilişkin para transferi yapılamaz.
• Reklam yasağı kararının verildiği tarihten itibaren üç ay içinde bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi hâlinde Başkan, sosyal ağ sağlayıcının internet trafiği bant genişliğinin yüzde elli oranında daraltılması için sulh ceza hâkimliğine başvurabilir.
• Başvurunun kabulüne ilişkin hâkim kararının uygulanmasından itibaren otuz gün içinde söz konusu yükümlülüğün yerine getirilmemesi hâlinde Başkan, sosyal ağ sağlayıcının internet trafiği bant genişliğinin yüzde doksan oranına kadar daraltılması için sulh ceza hâkimliğine başvurabilir.
• Hâkim ikinci başvuru üzerine vereceği kararında, yüzde elliden düşük olmamak kaydıyla, sunulan hizmetin niteliğini de dikkate alarak daha düşük bir oran belirleyebilir. Bu kararlara karşı Başkan tarafından Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir.
• Hâkim tarafından verilen kararlar erişim sağlayıcılara bildirilmek üzere BTK’ya gönderilir. Kararların gereği, bildirimden itibaren derhâl ve en geç dört saat içinde erişim sağlayıcıları tarafından yerine getirilir.
• Temsilci belirleme ve bildirme yükümlülüğünün yerine getirilmesi hâlinde; verilen idari para cezalarının dörtte biri tahsil edilir, reklam yasağı kaldırılır ve hâkim kararları kendiliğinden hükümsüz kalır. İnternet trafiği bant genişliğine yapılan müdahalenin sona erdirilmesi için erişim sağlayıcılara bildirim yapılır.

2. İçerik Kaldırma Taleplerine Cevap Yükümlülüğünün İhlali

İçerik kaldırma taleplerine cevap verme yükümlülüğünü yerine getirmeyen sosyal ağ sağlayıcısına, beş milyon Türk lirası idari para cezai uygulanacaktır. 

3. Rapor Düzenleme Yükümlülüğünün İhlali

Rapor düzenleme yükümlülüğü yerine getirmeyen sosyal ağ sağlayıcısına, on milyon Türk lirası idari para cezası uygulanacaktır.