TAM ISLAH 19 Ekim 2022
TAMAMEN ISLAH
Islah nedir?
Tarafların, dava sürecinde daha önceden yapmış oldukları usul işlemleri sonrasında tek taraflı olarak ‘’kısmen veya tamamen’’ değiştirmesine olanak sağlayan müesseseye ‘’ıslah’’ denilmektedir.
Tamamen ıslah nedir?
Tam ıslah, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (‘‘HMK’’) 180. madde uyarınca davayı baştan itibaren değiştirmeye imkân tanıyan ıslah çeşididir.
Islah ile neler yapılabilir, neler yapılamaz?
HMK 180. Madde uyarınca tamamen ıslah yolu ile davayı değiştiren tarafın bu bildirimin ardından bir hafta içerisinde yeni bir dilekçe sunması gerekir. Yeni dilekçe bir hafta içerisinde sunulmazsa bu durumda ıslah hakkı kullanılmış sayılır fakat ıslah hiç yapılmamış gibi davaya devam olunur. Islah hakkını kullanan taraf;
(i) Davacı ise dava dilekçesinde belirtmiş olduğu dava sebebini değiştirebilir,
(ii) Eksik bildirilen vakıaları tamamlayabilir,
(iii) Dava konusunu değiştirebilir,
(iv) Davalı ise cevap dilekçesini değiştirebilir,
(v) Davanın türünü değiştirebilir,
(vi) Yeni delil gösterebilir,
Islah ile yapılabilecekler yukarıda belirtilmiştir fakat ıslah ile yapılması mümkün olmayan bir takım işlemler de mevcuttur. Buna göre ıslah ile:
(i) İlk cevap dilekçesinde bildirilmeyen ilk itirazlar ıslah yoluyla ileri sürülemez,
(ii) İkinci bir tanık listesi verilemez,
(iii) Karşı dava açılamaz,
(iv) Feragat, kabul ve sulh gibi işlemler ıslah yolu ile düzeltilemez.
Yargılamanın hangi aşamasına kadar ıslah yapılabilir?
HMK m. 177/1 uyarınca ıslahın tahkikatın (tahkikat aşaması ön inceleme duruşmasından başlar ve sözlü yargılama aşamasına kadar ki delillerin toplanması ve değerlendirilmesi aşamasını ifade eder.) sona ermesine kadar her aşamada yapılması mümkündür. İstinaf veya temyiz incelemeleri sırasında ise ıslah yapılması mümkün değildir. Buna karşın HMK m. 177/2 uyarınca Yargıtay’ın bozma kararından veya bölge adliye mahkemesinin kaldırma kararından sonra dosya ilk derece mahkemesine gönderildiğinde, ilk derece mahkemesinin tahkikata ilişkin bir işlem yapması hâlinde tahkikat sona erinceye kadar da dosya ıslah edilebilmektedir. Ancak bozma kararına uymakla ortaya çıkan hukuki durum HMK m. 177/2 kapsamında düzenlendiği üzere, ortadan kaldırılamayacaktır.
