LİMİTED ŞİRKETLERDE ORTAKLIKTAN ÇIKMA HAKKI 1 Nisan 2024
Ortaklıktan çıkma, bir ortağın limited ortaklıktan kendi iradesiyle ayrılmasıdır. Çıkmaya ilişkin hükümler Türk Ticaret Kanunu (“TTK”) 638. madde uyarınca düzenlenmişken çıkmaya katılma 639. madde’de özel olarak düzenlenmiştir.
- Şirket Sözleşmesi ile Çıkma Hakkının Tanınması
TTK madde 638/1 uyarınca limited şirket esas sözleşmesi ile ortaklara ortaklıktan çıkma hakkı tanınabilir ve bu hakkın kullanılması belirli şartlara bağlanabilir. Bu hak kuruluş sırasında esas sözleşmeye konulabileceği gibi esas sözleşme değişikliği yapılması suretiyle de öngörülebilir. Çıkmanın belirli şartlara bağlanması bakımından geniş bir takdir alanı vardır. Örneğin ayrılma hakkının ortaklıkta 5 yılını dolduran ortaklara tanınabileceği hükmü esas sözleşmeye konulabilir. Şirket sözleşmesi ile ortaklara şarta bağlı veya şartsız bir şekilde çıkma hakkı tanınmışsa bu durumda ortakların kendilerine tanınan bu hakkı kullanmaları için dava açmalarına gerek yoktur. Söz konusu hak tek taraflı karşı tarafa varması gereken bir irade beyanıdır. Bildirimin şekli ortaklık sözleşmesinde ayrıca düzenlenmemişse kural olarak hiçbir şekle tabi değildir. Ancak ispat açısından yazılı olarak yapılması yerinde olacaktır. Bildirim limited şirketin müdürlerine yapılır.
- Haklı Sebeplerin Varlığı Halinde Çıkma
Kanun koyucu TTK madde 638/2’de ortaklara haklı sebebe dayalı olarak mahkeme aracılığıyla çıkma hakkı tanımıştır. Bu yasal çıkma halidir ve şirket esas sözleşmesinde bu yönde ayrıca bir hüküm bulunmasına gerek yoktur. Haklı sebeplerin varlığı halinde dava açılması suretiyle ortaklıktan çıkma mutlaktır ve sözleşme ile bertaraf edilemez. Hakkın kullanımı için haklı sebeplerin varlığı halinde dava açılması yoluyla mahkemeden talep edilir ve mahkeme kararıyla sonuca bağlanır. Diğer bir ifadeyle çıkma mahkeme kararının kesinleşmesi ile hüküm ifade eder, mahkeme kararı kurucu niteliktedir. Haklı sebep, ortaklık işlerinden doğmuş olabileceği gibi, ortaklık ilişkisi dışında kişisel ilişkiden de doğmuş olabilir.
- Çıkmaya Katılma
Kanun koyucu çıkmaya katılmayı TTK madde 639’da düzenlemiştir. İlgili hükme göre ortaklardan birisi esas sözleşme hükmüne dayanarak çıkmak istediği veya haklı sebeplerden dolayı çıkma davası açtığı takdirde müdürler durumu gecikmeksizin diğer ortaklara bildirir. Bu bildirimi alan diğer ortaklardan her biri, haberin kendisine ulaştığı tarihten itibaren 1 ay içerisinde aşağıdaki gibi davranabilirler:
- Ortaklık sözleşmesinde öngörülen haklı sebep kendisi yönünden de geçerli ise kendisinin de çıkmaya katılacağını müdürlere bildirebilir veya
- Açacağı bir dava ile haklı sebepler dolayısıyla çıkma davasına katılabilir.
Çıkan veya çıkmaya katılan tüm ortaklar, kendi esas sermaye payları ile orantılı olarak eşit işleme tabi tutulurlar. Çıkmaya katılma yalnızca çıkma halinde uygulanır, çıkarılma durumunda uygulanamayacağı TTK madde 639/4 uyarınca açıkça düzenlenmiştir.
4. Şirket Birleşmelerinde Ortaklıktan Çıkma
Kanunda ticari şirketlerle ilgili genel hükümlerde de ortaklıktan çıkma kurumu için başka bir yol daha düzenlenmiştir. TTK m. 141/1’de düzenlenen şirket birleşmesi durumunda da ortaklıktan çıkmanın mümkün olduğu öngörülmüştür. Bu maddeye göre birleşmeye katılan şirketlerin ortaklarına, birleşme sözleşmesinde, devralan şirkette pay ve ortaklık haklarının iktisabı veya iktisap olunacak şirket paylarının gerçek değerine denk gelen bir ayrılma akçesi alıp ortaklık ilişkisinden ayrılma hakkı tanınabilir.
