LİMİTED ŞİRKETLERİN SONA ERMESİ 7 Mayıs 2024
Limited şirketlerin sona ermesi 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda (“TTK”) düzenlenen genel ve özel sebeplerin gerçekleşmesine bağlı olarak mümkündür. 6762 sayılı Eski Türk Ticaret Kanunu (‘‘ETTK'’) 549. maddesinde limited şirketlerin infisahı ifadesine yer vermişse de TTK m. 636’da sona erme terimini kullanmıştır.
Türk şirketler hukukunda sona ermenin herhangi bir karar veya ihbar gerektirip gerektirmediğine göre sona erme süreci infisah ve fesih olarak ikiye ayrılmaktadır. Buna göre, infisah durumunda, Türkiye'deki limited şirketlerin sona ermesi için kanunda ya da şirketin esas sözleşmesinde belirlenen özel sebeplerin gerçekleşmesi yeterlidir. Bu durumda, şirket kendiliğinden sona erer ve herhangi bir karar ya da ihbara gerek kalmaz.
- Genel Sona Erme Sebepleri
TTK m. 636’da düzenlenen genel sebepler;
“a) Şirket sözleşmesinde öngörülen sona erme sebeplerinden birinin gerçekleşmesiyle,
b) Genel kurul kararıyla,
c) İflâsın açılmasıyla,
d) Kanunda öngörülen diğer sona erme hâllerinde” şeklinde açıklanmıştır.
Şirketler sona erdikleri zaman tasfiye sürecine girdikleri için tüzel kişilikleri bu süreçlerden etkilenmemektedir. Tasfiye sürecinde, şirketin hak ehliyetleri sadece tasfiye işlemleriyle sınırlanır ve şirketin ticaret unvanına 'tasfiye halinde' ibaresi eklenir. Bu ibare, şirketin mevcut durumunu yansıtarak şeffaflığı sağlamaktadır.
- Limited Şirketlerin Esas Sözleşme Hükümlerine Göre Sona Ermesi
Limited şirketleri esas sözleşme hükümlerinde öngörülen sebeplerden birinin gerçekleşmesi ile sona erebilir. Konuya ilişkin ETTK düzenlemesinde, 'şirket mukavelesinde yazılı sebeplerle' ifadesi kullanılırken, TTK'nın 636. maddesinde bu durum, 'şirket sözleşmesinde öngörülen sona erme sebeplerinden birinin gerçekleşmesiyle' şeklinde güncellenmiştir.
Limited şirket esas sözleşmeleri, kanuni gerekliliklerin ötesinde ek sona erme sebepleri de içerebilir. Bu sebepler; ortaklık süresinin dolması, şirketin işletme amacının tamamlanması veya daha fazla sürdürülemez hale gelmesi, ya da bir ortağın vefatı gibi durumlar olabilir. Şirket esas sözleşmesinde belirtilen bu tür sebepler gerçekleştiğinde, şirket otomatik olarak infisah sürecine girer.
- Limited Şirketlerin Genel Kurul Kararı İle Sona Ermesi
Limited şirketlerin TTK’nın 621. Maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendi uyarınca genel kurul kararı ile sona ermesi mümkündür. ETTK kapsamında da, limited şirket genel kurulu, belirli koşullar altında şirketin feshine karar vermesi mümkündü. Bu koşullar arasında, şirket esas sermayesinin en az dörtte üçüne sahip ortakların, yine dörtte üç çoğunluğuyla fesih kararı alınması yer alıyordu.
TTK düzenlemeleri ile birlikte, limited şirket genel kurulu, şirketin feshine daha sıkı şartlar altında karar verebilmektedir. TTK'nın 621. maddesine göre, fesih kararının geçerli olabilmesi için, genel kurulda temsil edilen oyların en az üçte ikisinin ve oy hakkına sahip esas sermayenin salt çoğunluğunun onayı gereklidir.
- İflasın Açılmasıyla Limited Şirketin Sona Ermesi
TTK’nın 636. maddesinin (c) bendine göre, limited şirket iflasın açılmasıyla sona erer. Sona erme anı, iflasın açılma tarihidir.
- Limited Şirketin TTK’da Öngörülen Diğer Hallerde Sona Ermesi
Limited şirketler, TTK'nın 636. maddesinde belirtilmeyen durumlar da dahil olmak üzere, kanunda öngörülen çeşitli nedenlerle sona erebilir. Özellikle, şirketlerin birleşme ve tam bölünme işlemleri bu durumların başında gelir. Örneğin, birleşme sürecinde birleşme sonucu devrolunan şirket, ticaret siciline tescil edildiği anda infisah eder (TTK 152/3). Benzer şekilde, tam bölünme işlemi sırasında devreden şirket de ticaret siciline tescil ile birlikte sona erer (TTK 179/3).
Bunun yanı sıra, 1 Ocak 2024 tarihinden sonra kurulacak limited şirketler için de önemli bir değişiklik söz konusudur. Bu tarihten itibaren kurulacak limited şirketler 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı uyarınca esas sermaye tutarlarını en az 50.000 TL olarak belirlemek zorundadırlar.
- Özel Sona Erme Sebepleri
Limited şirketleri sona erdiren özel sebepler, organların eksikliği ve haklı sebeplerle fesihtir.
- Limited Şirketin Organların Eksikliği Nedeniyle Sona Ermesi
TTK’nın 636. maddesinin ikinci fıkrasında;
“Uzun süreden beri şirketin kanunen gerekli organlarından biri mevcut değilse veya genel kurul toplanamıyorsa, ortaklardan veya şirket alacaklılarından birinin şirketin feshini istemesi üzerine şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesi, müdürleri dinleyerek şirketin durumunu Kanuna uygun hâle getirmesi için bir süre belirler, buna rağmen durum düzeltilmezse, şirketin feshine karar verir.” düzenlemesi yapılmıştır.
- Limited Şirketin Haklı Sebepler Nedeniyle Sona Ermesi
Limited şirket ortaklarının haklı sebeplerle şirketi feshetme hakkı TTK madde 636(3) kapsamında düzenlenmiştir. Söz konusu hüküm uyarınca, ortaklardan her biri, haklı sebeplerin varlığında, mahkemeye başvurarak şirketin feshini talep edebilir. Mahkeme bu durumda, şirketin feshine karar verebileceği gibi, alternatif çözümler de sunabilir. Örneğin, şirketin devamı yönünde karar kılınabilir ve davacı ortağa payının gerçek değerinin ödenmesi gibi çözümler uygulanabilir.
TTK'da haklı sebep açıkça tanımlanmamış olup kanun koyucu bu tanımı yargı kararlarına ve doktrine bırakmıştır. Bu, haklı sebeplerin mahkeme tarafından somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmesi gerektiğini gösterir. Mahkeme, ileri sürülen sebepleri değerlendirirken, şirketin feshedilmesinin yanı sıra diğer çözüm yollarını da göz önünde bulundurabilir. Bu çözüm yolları arasında, fesih talebinde bulunan ortağın şirketten çıkarılması veya payının gerçek değerinin ödenmesi yer alabilir.
Fesih talebiyle açılan davada, mahkeme, taraflardan birinin talebi üzerine kayyım ataması gibi ek önlemler alabilir (TTK m. 636/4). Mahkemenin bu yetkisi, sürecin adil ve etkin yürütülmesini sağlamak amacıyla konulmuştur.
