Merkezi Yurtdışında Bulunan Şubenin İflası İstenebilir Mi? 20 Haziran 2017
I. Merkezi Yurtdışında Bulunan Şube Tüzel Kişiliği Haiz Midir?
Türk Hukukunda, şube olmanın unsurları merkeze bağlı olma, dış ilişkilerde bağımsız olma ve yer ve yönetim ayrılığıdır. Bununla birlikte, merkezi yurtdışında bulunan firmaların Türkiye’de şube açmalarına olanak tanınmıştır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun (“TTK”) 40. maddesinin 4. fıkrasındaki düzenlemeye göre; “Merkezleri Türkiye dışında bulunan ticari işletmelerin Türkiye’deki şubeleri, kendi ülkelerinin kanunlarının ticaret unvanına ilişkin hükümleri saklı kalmak şartıyla, yerli ticari işletmeler gibi tescil olunur.”
Bu bağlamda, merkezi Türkiye dışında olan şubenin bağımsız bir şekilde Ticaret Sicili’ne tescil edilmesinden dolayı, söz konusu şubenin ayrı bir tüzel kişiliği olduğu kabul edilmektedir.
II. İcra ve İflas Kanununda Şubeye İflas Hakkı Tanınmış Mıdır?
Merkezi Türkiye dışında bulunan şubeye karşı iflas yoluyla takip yapabilmenin mümkün olup olmadığı hususu ise 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununda (“İİK”) hüküm altına alınmıştır. İİK’nın İflas Takiplerinde Yetkili Merci başlıklı 154. maddesinin 2. fıkrasına göre, “Merkezleri yurt dışında bulunan ticari işletmeler hakkında yetkili merci, Türkiye'deki şubenin, birden ziyade şubenin bulunması halinde merkez şubenin bulunduğu yerdeki icra dairesidir.”
Söz konusu hükme göre, eğer merkezi Türkiye’de bulunmayan bir şubeye karşı iflas yoluyla takip yapılmak istenirse, şubenin bulunduğu yer icra dairesine başvurulması gerekmektedir. Yani, merkeze karşı takip başlatma zorunluluğu yoktur.
III. Şube Yerine Merkeze Karşı İflas Yoluyla Takip Başlatılabilir Mi?
Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında akla gelebilecek bir başka soru ise, şube yerine yabancı ülkedeki merkeze karşı iflas yoluyla takip yapılıp yapılamayacağıdır.
İİK m. 154/1 uyarınca, ”İflas yoliyle takipte yetkili merci, borçlunun muamele merkezinin bulunduğu mahaldeki icra dairesidir.” Buna göre, eğer merkeze karşı iflas yoluyla takip başlatılmak isteniyorsa, mutlaka merkezin bulunduğu yer icra dairesi yetkili olacaktır. Bu durumda merkezi Türkiye dışında bulunan firmalara karşı yapılacak iflas yoluyla takipler hususunda yetki sınırı sorunu gündeme gelecektir.
Bu noktada şunu belirtmekte fayda vardır ki, İİK m.154/3 uyarınca “Borçlu ile alacaklı yetkili icra dairesini yazılı anlaşma ile tayin etmişlerse, o yerin icra dairesi dahi iflas takibi için yetkili sayılır. Şu kadar ki, iflas davaları için yetki sözleşmesi yapılamaz ve iflas davası mutlaka borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yer ticaret mahkemesinde açılır.” İlgili fıkraya göre, borçlu ile alacaklı arasında icra dairesi hususunda yetki anlaşması yapılabilmesine olanak sağlanmışken, iflas davası hususunda mutlaka borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yerde dava açılabileceği hükme bağlanmıştır.
For English Version
