DEVLET TAHVİLİ İLE TÜRK VATANDAŞLIĞI KAZANIMI 30 Kasım 2022

Devlet Borçlanma Araçları ile Vatandaşlığın İstisnai Kazanımı

5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 12. Maddesi kapsamında getirilen yönetmelik ile Devlet Borçlanma Araçları ile Vatandaşlığın İstisnai Kazanımı uygulamada yer edinmiştir.

Devlet borçlanma araçları, devlet iç borçlanma senetleri ve dış finansman sağlamaya yönelik yurt dışı piyasalarda ihraç edilen tahviller ile 4749 sayılı Kanun kapsamında Hazine Müsteşarlığı Varlık Kiralama A.Ş. tarafından yurt içi ve yurt dışı piyasalarda ihraç edilen kira sertifikalarını içermektedir.

Söz konusu vatandaşlık kazanımı, Türk Vatandaşlık Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik (‘‘Yönetmelik’’) dâhilinde, madde 20’nin d bendi uyarınca: ‘’En az 500.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz tutarında Devlet borçlanma araçlarını üç yıl tutmak şartıyla satın aldığı Hazine ve Maliye Bakanlığınca tespit edilen.’’ kişiler için uygulama alanı bulmaktadır. Maddenin d bendinde düzenlenen husus 5072 karar sayılı Cumhurbaşkanı Kararı uyarınca getirilen değişikliğe istinaden Yönetmelik metnine eklenmiştir.

Devlet tahvili nedir?

Devlet tahvili, Türkiye'de Hazine ve Maliye Bakanlığı (‘‘Bakanlık’’) tarafından devletin 1 yıl veya uzun süreli borçlanma ihtiyaçlarını karşılamak gayesiyle çıkarılan borçlanma senetleridir. Devlet tahvili uygulamasında devlet belirtilen tarihte faiz getirisiyle beraber ödeme yapmayı garanti eder. Tahvil senetleri, vade sonuna kadar elde tutulduğu takdirde yatırım konusu anapara ve faizinin ödenmesi devlet garantisi kapsamındadır.  Devlet tahvillerinin vadesi dolmadan da nakde çevrilebilir bu halde getiri garantisi yoktur. Vadesi dolmamış senedin piyasa fiyatı üzerinden satışı mümkündür. Tahvilin dövize endeksli şekilde çıkarılması da mümkündür, kurdaki dalgalanmaların önüne geçme amacıyla yapılabilir.

Devlet tahvili nasıl alınmaktadır?

Bakanlık tarafından dış alıma konu edilen devlet tahvilleri ilk olarak Merkez Bankası Şubeleri tarafından birincil piyasalarda ihale usulüne tabi bir biçimde satışa sunulabilecektir. Ayrıca Bankalar ilgili Bakanlık nezdinde başvuru yaparak bu tahvilleri satın alabilecektir ve kişiler bankalar aracılığıyla bu işlemi gerçekleştirmek gayesiyle ilgili bankada buna uygun yatırım hesabı açabileceklerdir. Banka şubeleri ve ATM’lerin yanı sıra internet, telefon ve mobil bankacılık üzerinden de devlet tahvili işlemleri yapılabilecektir. Bankalar arasında farklılıklar olmakla beraber, işlemin yapılabilmesi için bir alt limit ve işlem ücreti bulunmaktadır.

Devlet tahvil türleri nelerdir?       

Devlet iç borçlanma senetleri faiz, fiyat getirisi, vade süresi gibi unsurlar açısından farklılık göstermektedir. Bu dâhilde 4 farklı çeşitte devlet tahvili olduğundan söz edilebilir.

• İskontolu Tahviller

Vade sonu değeri üzerinden belirli bir oranda indirimle satılan tahvillerdir. Vade süresince kupon ödemesi yapılmaz. Vade sonunda yatırılan anapara ile birlikte faiz ödemesi tahsil edilir.

• TÜFE’ye Endeksli Tahviller

Yüksek enflasyon beklentisi varsa, yatırım için en uygun tahvil çeşididir. Beş yıllık vadeyle ihraç edilen TÜFEKS tahvillerinde altı aylık dönemlerde kupon faiz ödemesi yapılır. Tahvilin ilk ihracında belirlenen kupon faizine ek olarak T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından o kupon dönemi için belirlenen enflasyon farkı da ödenir.

• Kuponlu Tahviller

Vadesi iki yıldan uzun tahvillerdir. Yatırımcıya kupon ödemeleri olarak bilinen dönemsel ödemeler yapılır. Bu süre bir ay, üç ay ya da altı ay olabilir. Enflasyon ve faizin düşük, kur dalgalanmasının olmadığı ekonomilerde daha çok tercih edilir.

• Dövize Endeksli Tahviller

Dolar ya da Euro endeksli yatırım yapılarak kurdaki değer kaybının önüne geçilir. Buna uygun Dolar veya Euro endeksli yatırım hesabı açılır.       

Devlet borçlanma araçları ile Türk vatandaşlığı kazanımı ne şekilde yapılmaktadır?

Öncelikle vatandaşlık alma arzusundaki kişinin, 5411 sayılı Bankacılık Kanununa tabi olarak Türkiye’de faaliyet gösteren bir bankanın yurtiçi şubesinde yatırım hesabı açması ve ilgili Yönetmelik hükmü uyarınca net 500.000 ABD Doları veya karşılığı döviz ya da Türk Lirası tutarında Devlet borçlanma aracını satın alması gerekmektedir.

Bankada açılacak yatırım hesabının en az 3 yıl süre ile bloke edilmesi için Yabancı Kişi Vatandaşlık Başvurularına İlişkin Beyan ve İlgili Bankaya Hitaben Düzenlenen dilekçelerin imzalanarak bankaya sunulması gerekmektedir.

Yönetmelik uyarınca belirlenen tutara denk gelen ve bankada yatırımcının beyanı ile hesapta bloke edilen tutarın, Devlet borçlanma aracının satış ve devir suretiyle kanunda öngörülen net 500.000 ABD Doları veya karşılığı döviz ya da Türk Lirası tutarın altına inmemesi gerekmektedir.

Banka bu işlerimler ardından Yabancı Kişi Vatandaşlık Başvurularına İlişkin Beyan Dilekçesi ile beraber bir üst yazı düzenleyerek Bakanlığa yapılan işlemleri iletecektir.

Bankanın diğer bir görevi de bloke edilen yatırım hesabının asgari tutarın altına düşmesi durumunda, Bakanlık, İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü ile Göç İdaresi Genel Müdürlüğü’ne ivedilikle yazı ile bildirilmesidir.

Banka tarafından iletilen yazı ve eklerinin eksiksiz olarak Bakanlığa teslim edildiği tarihten itibaren 5 işgünü içerisinde sonuçlandırılır. Yönetmelikte belirtilen şartları taşıması halinde Bakanlıkça yapılan tespit dâhilinde uygunluk belgesi düzenlenen kişiler vatandaşlık kazanabilecektir. Bakanlık tarafından verilen uygunluk Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’ne ve Göç idaresi Genel Müdürlüğü’ne yazı ile bildirilir ve kişiye bilgi verilmesini amacıyla söz konusu yazı örneği ilgili bankaya gönderilir.

Yatırımcının devlet borçlanma aracı üzerinde tasarruf hakkı mevcut mudur?

Devlet borçlanma araçları üzerinde yatırımcının talebi ile tesis edilen blokaj işlemi ihtiyaridir, yani yatırımcı Devlet borçlanma araçları üzerindeki tasarruf edebilmektedir.

Yönetmeliğin 20. maddesinin 6. fıkrası uyarınca, yatırıma konu edilen tutarın tespiti bloke edildiği tarihteki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından ilan edilen ABD Doları efektif satış kuru ve/veya çapraz döviz kuru kullanılarak hesaplanır. Hesaplamayı takiben yaşanan TL/ABD Doları kurundaki veya çapraz döviz kurundaki değişimler asgari yatırım şartının kaybedilmesine yol açmayacaktır.

Söz konusu 3 yıllık sürenin başlangıç tarihi olarak asgari yatırım tutarı şartının sağlandığı blokaj günü esas alınır.

Devlet borçlanma araçları ile vatandaşlık kazanımı avantajlı bir yol mudur?

Risksiz bir yatırım aracı olmasından, vade sonunda elde edilecek faiz ve toplam paranın belirliliğinden ve devlet ödeme güvencesine tabi olmasından kaynaklı sıklıkla tercih edilen yatırım araçları oldukları bilinmektedir. Şayet ülke ekonomisinin güncel durumu, enflasyon, piyasa faizleri, kurdaki dalgalanmalar, ekonomik istikrarsızlık vb. parametrelerin de devlet tahviline etkisi göz önünde bulundurulmalıdır.

Vatandaşlık kazanımı için sıklıkla tercih edilen bir yöntem olmasına rağmen, tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde Devlet Borçlanma Aracıyla Türk Vatandaşlığının kazanılması için ayrıntılı bir değerlendirme yapılmalı, diğer vatandaşlık kazanım yolları irdelenmeli ve süreç profesyonel bir ekip tarafından gerçekleştirilmelidir.