YENİ TİP KORONA VİRÜSÜNÜN SEBEP OLDUĞU COVİD-19 SALGININ ÖNLENMESİNDE İŞÇİNİN HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ NELERDİR? 20 Nisan 2020
Yeni tip korona virüs salgınının yayılması ile birlikte, iş hayatında pek çok olumsuz etki gözlemlenmektedir. Bu kapsamda, işverenlerin aldıkları birtakım önlemlerde ilgili hukuki düzenlemelere uygun hareket etme yükümlülükleri önceki makalelerimizde incelenmiştir. Bununla birlikte, yeni tip korona virüs salgınından kaynaklanan düzenlemeler yapılırken, işçilerin hak ve yükümlülüklerinin kapsamının da belirlenmesi gerekmektedir.
1. ÇALIŞAN, KENDİ İRADESİYLE ÜCRETSİZ İZİN KULLANABİLİR Mİ?
İş Kanunu ve sair mevzuat uyarınca işçilerin, doğum izni ve yol izni kapsamında ücretsiz izin kullanma hakkı olmakla, bunun dışındaki sebeplerle ücretsiz izin kullanmak istediği durumda işverenin de onay vermesi gerekmektedir.
17.04.2020 tarihli ve 31102 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yeni Koronavirüs (Covid-19) Salgınının Ekonomik Ve Sosyal Hayata Etkilerinin Azaltılması Hakkında Kanun kapsamında işverenlere geçici süre ile ücretsiz izin kullandırma hakkı tanınmış olsa da, söz konusu Kanundaki süreler sonrasında, tıpkı işveren tarafından işçinin onayı olmaksızın ücretsiz izin kullandırılmasının mümkün olmaması gibi, işçi de işvereni tarafından onaylanmadıkça ücretsiz izin kullanamayacaktır.
Bu noktada, yeni tip korona virüsünün sebep olduğu Covid-19 salgınının önlenmesi, kanunda sayılan sebeplerden olmadığı için işçi ve işverenin karşılıklı mutabakat sonucunda ücretsiz izin kullanımı konusunda anlaşmaları gerekecektir. Ancak aşağıda ayrıca açıklanacağı üzere, işverenin gerekli önlemleri almadığı hallerde işçinin işe gelmeyi reddetme hakkını ayrıca değerlendirmek gerekmektedir.
2. İŞÇİNİN ÖNLEM ALMA YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜN KAPSAMI NEDİR?
6331 sayılı İş Sağlığı Güvenliği Kanunu’nun 19’uncu maddesinde çalışanların da işveren gibi iş sağlığı ve güvenliği kapsamında gerekli önlemleri almakla yükümlü olduğu düzenlenmiştir.
“Çalışanlar, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili aldıkları eğitim ve işverenin bu konudaki talimatları doğrultusunda, kendilerinin ve hareketlerinden veya yaptıkları işten etkilenen diğer çalışanların sağlık ve güvenliklerini tehlikeye düşürmemekle yükümlüdür.”
Söz konusu hükme göre işçilerin de, söz konusu Covid-19 salgınının yayılmasının önlenmesi için yerine getirmesi gereken yükümlülükler bulunduğundan, işçiler bu hususta işverene yardımcı olmakla yükümlüdür. Bu noktada, Covid-19 salgının yayılmasını önleme amacıyla işçilerin sosyal izolasyon ve kişisel hijyen kurallarına riayet etmesi, düzenli sağlık kontrollerinden geçmesi ve herhangi bir hastalık şüphesi olması durumunda bunu gerekli kişilere bildirmesi gerekecektir.
3. ÇALIŞANIN İŞE GELMEYİ REDDETMESİ MÜMKÜN MÜDÜR?
Yukarıda belirtilen önlemlerde işveren veya başka bir işçinin ihmali veya kastı sonucu işyerinin yeni tip korona virüsün sebep olduğu Covid-19 salgını kapsamında tehlike oluşturacak bir ortama dönüşmesi durumunda işçi çalışmaktan kaçınabilecektir.
Söz konusu çalışmaktan kaçınma hakkı; İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında düzenlenmiş olmakla bu hakkın kullanılabilmesi için; işçinin ciddi ve yakın bir tehlike ile karşılaşması gerekmektedir.
Buna göre işyerinde bir kişide Covid-19’a rastlanılması, gerekli önlemlerin alınmaması ve karantina kurallarına uyulmaması durumlarında işçinin bu kapsamda işten kaçınma hakkı olduğu kabul edilebilecektir. Bu durumda işveren tarafından işçinin özlük haklarının ödenmeye devam edilmesi gerekmektedir. Ancak bununla ilgili yorum yapılırken, söz konusu hakkın kötüye kullanılmasının önüne geçilmeli, tehlikenin yakınlığı ve ciddiliği hususunda somut olayın koşulları değerlendirilmelidir.
