LİMİTED ŞİRKETLERDE ORTAKLARIN BAĞLILIK YÜKÜMLÜLÜĞÜ 4 Nisan 2024
Limited şirket, ortakların belli bir amaç doğrultusunda bir araya gelerek kurdukları bir sermaye şirketidir. Bu nedenle ortak amacın her daim ön planda tutulması ve şirket menfaatinin ortakların tasarruflarından korunması gerekmektedir.
Türk Ticaret Kanunu’nun (“Kanun” veya “TTK”) 613. maddesinde limited şirket ortaklarına bağlılık yükümlülüğü getirilmiştir. TTK m. 613/2 uyarınca ortaklar, ortaklığın çıkarlarını zedeleyebilecek davranışlarda bulunmazlar. Bağlılık yükümlülüğü denilince ortaklığa dürüst davranma, ortaklığı zarara uğratmaktan kaçınma, diğer ortakların söz konusu ortaklığa ilişkin menfaatlerini dikkate alma, ortaklığın amaçlarını destekleme gibi yükümlülükler anlaşılmaktadır. Ancak bu kapsamda yer alan 2 tür yükümlülük kanunen düzenlenen en önemli yükümlülüklerdendir. TTK’nın emredici nitelikte olan 613. maddesi uyarınca bunlar sır saklama yükümlülüğü ve rekabet yasağıdır.
- Sır Saklama Yükümlülüğü
Kanunun 613. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, limited şirket ortakları şirket sırlarını korumakla yükümlüdür. Sır kavramı kanunda tanımlanmamakla birlikte, doktrinde, şirketin ekonomik alanına ilişkin belirli kişilerce bilinen, başkaları tarafından kolayca öğrenilemeyen, saklanmasında şirketin korunmaya değer bir menfaatinin olduğu ve şirket tarafından gizli tutulması arzu edilen olgular sır olarak tanımlanmıştır.
Ortakların bu yükümlülük uyarınca, şirketle olan sıkı ilişkileri nedeniyle elde ettikleri şirket sırlarını açıklamamaları ve onlardan şirket zararına yararlanmamaları gerekir. Limited şirketler, kişisel öğelerin ağır bastığı bir sermaye şirketi olduğundan ortaklarının şirkete bağlılıklarını ifade eden sır saklama yükümü emredici bir şekilde düzenlenmiştir. Dolayısıyla diğer yükümlülüklerin aksine, sır saklama yükümlülüğü şirket sözleşmesi veya genel kurul kararı ile kaldırılamaz.
Sır saklama yükümlülüğü tespit edilirken ortak ve şirket arasındaki bağın değerlendirilmesi gerekir. Örneğin, şirket merkezinden uzakta ikamet eden ve şirketle kişisel ilişkisi zayıf olan bir ortak ile şirketle kişisel ilişkisi çok güçlü olan bir ortağın sır saklama yükümlülükleri aynı değildir.
- Rekabet Yasağı
Kanun’un 613. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, ortaklar şirketin çıkarlarını zedeleyebilecek davranışlarda bulunamazlar. Rekabet yasağı, ortaklıkla rekabet eden ekonomik faaliyetlerin yasak olması anlamına gelmektedir. Şirketin çıkarlarını zedeleme fiili, şirketi kötü duruma düşürecek, yatırımları olumsuz etkileyecek, şirket amacının gerçekleştirilmesine ilişkin faaliyetlere engel teşkil edecek her türlü davranışı kapsar.
İlgili hükümde, ortakların kendilerine özel bir menfaat sağlayan ve şirketin amacına zarar veren işlemleri yapması açıkça yasaklanmıştır. Bilindiği üzere, limited şirket ortakları şirket borçlarından sınırlı olarak sorumludur ve ortaklık hakları sermayeye bağlanmıştır. Bu nedenle rekabet yasağına doğrudan tabi olduğu söylenemeyeceği için, rekabet yasağı şirket sözleşmesinde açık bir hüküm olarak yer almalıdır. Söz konusu yasak kuruluş aşamasında hazırlanan esas sözleşmede yer alabileceği gibi sonradan esas sözleşmenin değiştirilmesi suretiyle yapılabilir.
Bağlılık yükümlülüğü yöneticiler de dâhil olmak üzere tüm ortakları kapsamaktadır. Ancak kanunun 613. maddesinin 4. fıkrasına göre, geri kalan ortakların tamamı onay verdikleri takdirde, bağlılık yükümlülüğü ve rekabet yasağına aykırı düşen faaliyetlerde bulunulabilir. Bu onay yerine ortaklar genel kurulun onay kararını da öngörebilir.
