DÖVİZ GELİRİ OLAN TÜRKİYE’DE YERLEŞİK KİŞİLERİN YURT DIŞINDAN KREDİ ALMASI 4 Mayıs 2021

Yurt dışından ve yurt içinden döviz kredisi kullanımlarına ilişkin düzenlemeler 2 Mayıs 2018 tarihli Sermaye Hareketleri Genelgesi (“Genelge”) kapsamında yer almaktadır. Genelge, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar ile 28.02.2008 tarihli ve 26801 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ’in 16’ncı maddesine dayanılarak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından hazırlanmıştır.

İlgili Genelge’nin 20. ve 21. maddelerinde döviz kredilerine ilişkin sınırlamalar düzenlenmektedir. Bu kapsamda, gerçek kişilerin döviz kredisi kullanması mümkün değil iken; tüzel kişiler döviz gelirine sahip olmaları ve olmamaları bakımından ikili bir ayrıma tabi tutulmaktadır.  Döviz geliri olmayan tüzel kişilerin yurt dışından kredi alma şartlarını incelediğimiz makalemiz için bkz. http://www.kasaroglu.av.tr/tr/doviz-geliri-olmayan-kisilerin-yurt-disindan-kredi-almasi. İşbu makalemizde ise, döviz geliri olan Türkiye’de yerleşik kişilerin yurt dışından kredi alması incelenecektir.

1. Döviz Geliri Olan Türkiye’de Yerleşik Kişiler

Genelge’nin 20. maddesinin 1. fıkrasında “Döviz geliri olan ve kullanım tarihindeki kredi bakiyesi 15 milyon ABD dolarının altında bulunan Türkiye’de yerleşik kişiler, kullanılmak istenen kredi tutarı ile mevcut kredi bakiyesi toplamı son üç mali yılın döviz gelirleri toplamını aşmamak kaydıyla yurt dışından döviz kredisi kullanabilirler.” hükmü yer almaktadır.

Düzenlemede yer alan şartların incelenebilmesi amacıyla, ilkin belli tanımların açıklanmasında fayda bulunmaktadır.

1. Döviz Geliri: İlgili mevzuat ile belirlenen ihracat, transit ticaret, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlerden elde edilen gelirler döviz gelirleri olarak tanımlanmaktadır.

Döviz gelirlerinin kapsamı detaylı olarak Genelge’nin 15. maddesinde sıralanmaktadır. Bu kapsamda, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlerden elde edilen gelirler hariç olmak üzere, Türkiye'de yerleşik kişilerden elde edilen dövizlerin döviz geliri olarak dikkate alınmayacağı Genelge ile düzenlenmiştir. Fakat yurt dışında yerleşik kişilerden elde edilen TL cinsinden ihracat, transit ticaret, ihracat sayılan satış ve teslimler, döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlere ilişkin gelirler döviz gelirleri kapsamında değerlendirilecektir. Bununla birlikte, Bakanlık’ın gelirleri döviz gelirlerine dâhil edilecek diğer ticari faaliyetleri belirleme yetkisi bulunmaktadır.

2. Kredi Bakiyesi: Kredi bakiyesi, yurt içinden ve yurt dışından temin edilen nakit döviz kredisi borçlarının geri ödemesi yapılmamış toplamını ifade etmektedir. Ek olarak, 2 Mayıs 2018 tarihinden önce kullanılmış olan döviz kredileri ve döviz endeksli krediler de kredi bakiyesi hesaplamasına dâhil edilecektir.

2. Döviz Geliri Olan Türkiye’de Yerleşik Kişilerin Kredi Alma Şartları

Döviz geliri olan Türkiye’de yerleşik kişilerin yurt dışından kullanacakları döviz kredilerinde,

1. Krediyi kullananın toplam kredi bakiyesinin kullanım tarihinde 15 milyon ABD Doları’nın altında olması durumunda, kullanılmak istenen kredi tutarı ile mevcut kredi bakiyesi toplamı son üç mali yılın döviz gelirleri toplamını aşmamalıdır. Buna ilişkin kontrollerin aracılık yapan bankalar tarafından yapılması zorunlu olacaktır. Bankaların ve finansal kuruluşların yurt dışındaki şubeleri tarafından kullandırılan kredi bakiyesinin son üç mali yılın döviz gelirleri toplamını aştığının sonradan tespit edilmesi durumunda aşıma neden olan kısım geri çağırılır veya Türk lirası krediye dönüştürülür.

2. Bu amaç doğrultusunda, kredi kullananın döviz kredisi kullanım talebi sırasında son üç mali yıla ilişkin döviz gelirlerini; son üç yıla ait konsolide olmayan finansal tablolar esas alınarak SMMM veya YMM tarafından hazırlanan ve onaylanan bir raporla birlikte Sermaye Hareketleri Genelgesi’nin 2 numaralı ekinde yer alan Döviz Gelirleri Beyan Formu ile bankalara ve finansal kuruluşlara ibraz ederek belgelemesi gerekir.

3. Döviz geliri beyanları, aynı grup veya holding bünyesinde bulunan firmalar da dâhil olmak üzere, firma bazında yapılır. SMMM’ler ve YMM’ler beyan formunda yer alan döviz gelirlerinin mevzuat uyarınca tanımlanan döviz geliri kapsamıyla uyumunu kontrol etmekle yükümlüdür. Her yıl yıllık hesap dönemini takip eden dördüncü ayın (Nisan) son iş gününden itibaren döviz geliri beyanlarına bir önceki yıl dâhil edilmektedir ve eski döviz geliri beyanlarının üçüncü yıla ait olan bölümü dikkate alınmamaktadır.