LİSANSSIZ YAZILIM KULLANMA SUÇU VE YAZILIMLARIN TELİF HAKKININ KORUNMASI 27 Eylül 2023
Lisanssız Yazılım ve Yazılım Korsanlığı Nedir?
Lisanssız yazılım, telif hakkına sahip olan kişi/kişiler tarafından izin verilmeksizin kullanılan, kopyalanan ya da çoğaltılan yazılımlara denir.
Yazılım korsanlığı ise; hak sahibinin izni olmaksızın lisanslı bir yazılımın kopyalanması, (lisansta izin verilen sayıdan fazla kopyalanması da buna dahildir), satılması ya da paylaşılmasıdır.
Yazılım korsanlığı sadece Türkiye’de değil bütün dünyada önemli bir sorundur. Bu konuda çeşitli kanunlarda yasal düzenlemelere yer verilmiştir.
Yazılımlar Telif Hakkı ile Korunur mu?
Telif hakkı, eser sahibinin her türlü fikri emeği ile meydana getirdiği eserleri üzerinde hukuki bir koruma sağlar. Telif hakkı ile eser sahibi, eserini izinsiz kullanımlara (çoğaltma, yayınlamak, kopyalamak gibi) karşı korur.
Yazılımlar, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (“FSEK”) madde 2.1 kapsamında “ilim ve edebiyat eserleri” kategorisinde dahil tutulmakta ve sahibinin hususiyetini taşıdığı sürece eser olarak korunmaktadır. Bir yazılımın üzerinde FSEK kapsamında koruma elde etmek için kayıt ve tescil zorunluluğu yoktur. Telif hakkı, eserin yaratılmasıyla kendiliğinden doğar.
Dolayısıyla yazılım programı sahibinin, maddi ve manevi hakları FSEK kapsamında koruma altındadır.
Lisanssız Yazılım Kullanma Suçu Nedir ve Hangi Kanunlarda Düzenlenmiştir?
Yazılım programları üzerinde hak sahibi olan kişi, maddi ve manevi haklarının tecavüze uğraması halinde kendisine tanınan korumadan yararlanarak çeşitli hukuki yollara başvurabilecektir.
Lisanssız Yazılım Kullanma suçu FSEK ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda (“TCK”) yer alan yasal düzenlemeler kapsamında ceza-i müeyyideye tabi kılınmıştır.
FSEK madde 68 uyarınca lisanssız yazılım kullananlara karşı tazminat davası açılabilecektir. İlgili madde uyarınca;
“Eseri, icrayı, fonogramı veya yapımları hak sahiplerinden bu Kanuna uygun yazılı izni almadan, işleyen, çoğaltan, çoğaltılmış nüshaları yayan, temsil eden veya hertürlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletenlerden, izni alınmamış hak sahipleri sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya bu Kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek rayiç bedelin en çok üç kat fazlasını isteyebilir.”
Düzenlemesi yapılmıştır. Dolayısıyla lisanssız yazılım ile ilgili yukarıda belirtilen eylemleri gerçekleştirenler aleyhinde, lisans bedelinin en çok 3 katına kadar tazminat talebinde bulunulabilir.
FSEK’in “Manevi, Mali veya Bağlantılı Haklara Tecavüz” başlıklı 71.maddesi de lisanssız yazılım kullanma suçunu ve yaptırımını düzenlenmiştir. Bu madde kapsamında lisanssız yazılımı, hak sahibinin izni olmaksızın “işleyen, temsil eden, çoğaltan, değiştiren, dağıtan, her türlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma ileten, yayımlayan ya da hukuka aykırı olarak işlenen veya çoğaltılan eserleri satışa arz eden, satan, kiralamak veya ödünç vermek suretiyle ya da sair şekilde yayan, ticarî amaçla satın alan, ithal veya ihraç eden, kişisel kullanım amacı dışında elinde bulunduran ya da depolayan” kişiler 1 yıldan 5 yıla kadar hapis veya para cezası ile cezalandırılabilmektedir. FSEK madde 75 uyarınca lisanssız yazılım kullanma suçu şikayete tabi bir suçtur.
Ayrıca Türk Ceza Kanunu’nun “Bilişim Alanında Suçlar” kapsamında düzenlenen 243. Maddesinde bilişim sistemlerine girme, 244. Maddesinde ise sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme suçları düzenlenmiştir.
